Oruclunun keyfİyetİ İle İlgİlİ hİkmetlerİ

ceylannur

Yeni Üyemiz
ORUCLUNUN KEYFİYETİ İLE İLGİLİ HİKMETLERİ


Oruç sıkıntılı Mekke döneminde değil, imkânların oldukça bollaştığı Medine döneminde farz kılınmıştır, tâ ki, oruç (En-Nedvî, Dört Rükûn ) iktisadî şartların zorlaması ile konulan bir farzdır, denmesin Bundan, imkânları bollaşıp, karnı doyan insanın, gayesini unutabileceği anlamı da çıkarılabilir Farz olan oruç ise panzehirdir Ilacın fazlası zararlı, azı faydasızdır (ed-Dihlevî, Huccetüllâhi'l-Bâliga )
Orucun bir ay oluşunda İslamın her şeyde orta yolu tuttuğunun işareti de vardır Çünkü daha önceki dinlerde de oruç vardı, ancak bazısında çok uzun, bazında da çok kısa idi
Oruç günün beli bir zamanı ile sınırlandırılabileceği gibi, yemeyi içmeyi azaltmakla da olabilirdi Islam birinciyi seçti Çünkü ikinciyi tayin ve uygulama zor olduğu gibi, insanların vücud yapıları ve ihtiyaçları değişik olduğundan, bunda adaletsizlik de söz konusu olurdu (agk)
Oruç herkesin kendisi için seçecegi bir ayda, ya da güneş yılına göre bir ayda değil de, senenin her mevsimini dolaşan Ramazan ayında farz kılındı Böylece hem cemaat şuuru sağlandı Çünkü bazı zor işler, topluca yapıldığında, zorluğu hissedilmeden kolaylıkla yapılır -hem de dünyanın değişik bölgelerindeki insanların bir kısmının devamlı uzun ve sıcak günlerde, diğer kısmının da devamlı kısa ve serin günlerde oruç tutmaları gibi bir adeletsizlik önlendi
Ayrıca; insana misyonunu öğreten, doğruyu yanlıştan ayıran Kur'an-ı Kerim, Ramazanda inmiş ve onu şereflendirmiştir Oruç için bir ay seçilecekse, elbette ondan daha uygunu bulunamayacaktır
Dünya ve Ahirete Yönelik Faydaları
Insan diğer varlıklara göre çok daha değişiktir ve o merkez durumundadır Hayvanlarda sadece istiha (arzu, şehvet) vardır, akıl yoktur Melekler ise sırf nurdan yaratılmışlardır, çeşitli arzulara (şehvetlere) sahip olmayan yüce varlıklardır Insan bu iki konumdan da nasibi olan varlıktır Akla, ruha ve şehvetlere birlikte sahiptir Onun için melek, yüceliği; hayvan da aşağılıgı temsil eder Ama meleklerinkini aşan yücelikler bulunduğu gibi, hayvanları çok yücelerde bırakan aşağılıklar da vardır Işte insan, bu uçsuz bucaksız arenada, kendi yerini seçme hürriyetine sahip tek varlıktır Arzularını aklının ve ruhunun emrine vermekle, yükseldikçe yükselecek, belki de melekleri bile aşacaktırZıddı ile, aklını ve ruhunu arzularının eline vermekle de "hayvanlardan da aşağı" olacaktır Yaratıcısının istediği; onun, münker adına üzerinde bulunan ağırlıklarını atarak, olabildiğince yükselmesi ve Rabbini "Yakîn" ile bilmesidir Bu vasıf meleklerin vasfıdır Işte oruç, insanın meleklik yönünü güçlendiren ibadetlerin başında gelir Çünkü onlar da yemezler ve içmezler Yine çünkü aşırı yeme içme ve nefsî arzuları tatmin ile aşırı meşgul olma, hayvani nitelikleri geliştirir, nefsi besler ve güçlendirir Nefis ise ALLAH'ın düşmanıdır ve "Işi gücü kötülükleri emretmektir" (12/53) Öyle ise ona yenilmemek ve başını ezmek gerekir Bunun en kestirme yolu da açlıktır Nitekim bir hadis-i şerifte, ALLAH'ın nefse: "Ben kimim, sen kimsin?" diye sorduğu, nefsin de: "Sen sensin, ben de benim" dediği, buna karşılık ALLAH'ın onu Cehenneme atmak gibi bir sürü eziyetlerle cezâlandırmasına rağmen onun, her seferinde sorulan bu soruya aynı cevabı verdiği, nihayet onu açlıkla deneyince, "Sen benim merhametli Rabbimsin, ben ise Senin âciz bir kulunum" dediği nakledilir (Bedîuzzamân, Mektûbât, 373)
Oruç insanın gafletten uyanmasını, başıboş olmadığını anlamasını, ve Rabbini tanımasını sağlar
Oruç, ALLAH'ın nimetlerini hatırlayarak O'na olan teşekkür borcunu ödemektir Çünkü her zaman her istediğini yiyebilen insan, oruç tutmakla: "Bu nimetler benim mülküm değil, ben bunları yiyip içmekte hür değilim, başkasının malıdırlar, yemek için O'nun emrini bekliyorum" demiş ve manevî bir şükür yapmış olur
Oruç zenginlere fakirlerin durumunu hatırlatmak; böylece sosyal dayanışmayı, yardımlaşmayı, sevişmeyi ve toplum düzenini kolaylaştırmak demektir Zira başka yolla "zengin fakirin halinden bilmez" Bu yüzden Mısır'in kıtlık yıllarında, Hz Yusuf un bütün zahire ve erzak ambarları elinde olduğu halde, üç günde bir yemek yediği ve sebebini soranlara; "Benim karnım tok olursa, zahire almaya gelen zavallılara acıyabilir miyim?" dediği nakledilir (Risâle-i Hamidiyye,127; (Sifâ'dan nakil), Sabûnî, Ravâi' I/218)
Oruç, gücüne, kuvvetine, varlığına güvenip ululuk taslayanları, firavunlaşma ve karunlaşma istidadında olanları, açlığın kırbacıyla acıtıp onlara âciz olduklarını ve bir Kadîre muhtaç bulunduklarını hatırlatır Zira: "Dünyada açlık kadar müessir ma'şeri bir vicdan oluşturan başka bir motif yoktur" (Mustafa Ateş, Diyanet gazetesi, sy 327 s 2) Yine "bu yolla insanın mayasında bulunan kibir, gururu, enaniyet ve üstünlük gibi şeytânî tekebbürü de mahviyet, tevazu ve teslimeyete dönüştürür" (Aynı kaynak)
Oruç, maddî ve manevî bir perhiz ve bu itibarla önemli bir, ilaçtır Nitekim ALLAH Resulü "Sıhhat bulmak için oruç tutun" buyurmuştur (Orucun sindirim, dolaşım ve sinir sistemlerine ve özellikle karacığere, damar sertliğine, böbreklere, kan yapısına, strese olan olumlu tesirleri için bk Dr Halûk Nurbâkî, Diyanet Gaz Sy 327, s 6) Oruç zor zamanlarda ve olağanüstü durumlarda, uzun süre açlığa tahammülü sağlayacak iyi bir eğitim ve cihad hazırlığıdır
Oruç, vücutta bir fabrika durumunda olan mideye hizmetçi pozisyonundaki bir sürü organın, fabrika sanki yıllık bakıma alındığı için, onunla irtibatlarının kesilmesi, onların sırf mideye hizmet için yaratılmadığını, melekleşme yolunda da görevlerinin bulunduğunu hatırlatmaktır "Ayrıca oruç, şehvânî arzuların doruk noktasında bulunan genci, sapık ilişkilere zorlayan hormon birikimini ta'dil eder: " Kimin evlenme masraflarına gücü yetmezse oruca sarılsın Çünkü orucun şehveti kırıcı özelliği vardır" (Buhâri, Savm ) hadis-i şerif buna işaret eder (Ateş, agm s 3)
Ramazan, özellikle Kur'an ayıdır ve Kur'an'la tam bir ilişkisi vardır; Kur'an-ı Kerim onda inmiştir Kur'an bütün hayırları kendisinde toplar Ramazan da öyledir Kadir Gecesi ise Ramazan'ın özü ve lübbüdür (Imâm Rabbânî, Mektûbât, No:162)
Ramazan, Ahiret yurdu için kârlı bir pazar, hasat için münbit bir zemin, amellerin gelişip yeşermesi için bahardaki nisan yağmuru, Mevlânın saltanatına karşı beşer kulluğunun resm-i geçiş yapması için en parlak ve kudsî bir bayram hikmetindedir (Bediüzzamân, Mektûbât, 371) Bu ayda sâlih amellere muvaffak olanlar, bütün sene muvaffak olurlarBu ayda manevî hayırları kaçıranlar, bütün sene kaçırırlar (Imâm Rabbânî, Mektûbât, No: 45) Her iyiliğin karşılığı 10 ilâ 700 katı ve fazlasıyla verileceği halde, ALLAH Teâlâ orucu diğerlerinden ayırmış ve "O benim içindir" buyurmuştur Çünkü, oruç bir şeyi yapmak değil, yapmamak şeklinde bir ibadet olduğu için, görünen bir ibadet değildir Bu yüzden sırf riya için yapılamayacak, belki de tek ibadettir Sonra oruç ALLAH'ın düşmanları olan şeytanı, nefsi, dolayısıyla şehvetleri kahretmektedir Bu yüzden ona nisbet edilmesi uygundur (Mustafa M Ammâra, et-Tergib, N/143 (Ihyâ'dan nakil)) Yeme, içme ve cinsî ilişki gibi dünyevî ihtiyaçları terketmekle, insanda ALLAH'ın bu vasıf larının tecelli etmesiyle de Oruç O'nun olmaya lâyıktır ALLAH'dan başkasına yapılmayan tek ibadet oruç olduğundan, böyle buyurulmuştur da denmiştir Ya da oruçta, oruçlunun nefsinin hiçbir payı olmadığı için böyle denmiştir denilebilir (Bk Ammâra,age N/79)
Ancak bilmek gerekir ki, oruç için sayılan bu menfaatların çoğuna, iftar ve sahurda yemeği fazla kaçırıp letâif'i (rahmet alıcılarını) öldürmemekle ulaşılabilir Yoksa normal öğün adedi zaten iki olduğundan, orucun sair zamanlardan bir farkı kalmayabilir Nitekim nafaka ve fidyeler iki öğün hesabıyle verilir


İslam Fıkıh Ansiklopedisi
 
Üst Alt