İçindekiler
Bu sözü, Kuşeyrî, Risalesinde (s.62) “Yeri geldiğinde konuşmak, en güzel bir haslet olduğu gibi, zamanında susmasını bilmek de erdemli insanların özelliğidir.” sözüne yer verdikten sonra, Üstaz Ebu Ali ed-Dekkak’dan da şunları duyduğunu kaydeder:
“Hakkı söylemeyen / haksızlık karşısında suskun kalan şeytandır.”
İbn Kayyim de el-Cevabu’l-vafî adlı aserinde (s.136) şu ifadelere yer vermiştir:
“Batıl / yanlış şeyleri söyleyerek insanlara nasihat eden, konuşan şeytandır. Hakkı söylemekten sakınan ise dilsiz şeytandır.”
Halk arasında “haksızlık karşısında susan...” ifadesi daha meşhurdur.
Özetle söylemek gerekirse, sahih veya zayıf bir kaynağını bulunmayan bu söz, öyle anlaşılıyor ki, bir kelam-ı kibardır.
Haksızlık Karşısında Susan Dilsiz Şeytandır Sözü Hadis midir?
Toplumda sıkça kullanılan ve Peygamber Efendimiz’e (asm) ait olduğu zannedilen bazı sözler vardır. Bunlardan biri de “Haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır” ifadesidir. Bu söz çoğu zaman hadis olarak aktarılmakta ve dini bir kaynak gibi kullanılmaktadır. Peki gerçekten bu söz hadis midir?
“Haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır” Hadis mi?
Hadis kaynakları incelendiğinde “Haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır” şeklinde bir sözün sahih hadis kaynaklarında yer almadığı görülmektedir.
Başta Kütüb-i Sitte olmak üzere güvenilir hadis kitaplarında bu ifadeye Peygamber Efendimiz’e ait bir hadis olarak rastlanmamaktadır. Bu nedenle hadis âlimleri bu sözün hadis olarak kabul edilemeyeceğini belirtmişlerdir.
Bununla birlikte bu söz, zaman içinde toplumda yayılmış ve Peygamber Efendimiz’e nispet edilerek kullanılmaya başlanmıştır. Ancak hadis ilmi açısından bakıldığında bu ifade Resûlullah’a ait sahih bir hadis değildir.
Başta Kütüb-i Sitte olmak üzere güvenilir hadis kitaplarında bu ifadeye Peygamber Efendimiz’e ait bir hadis olarak rastlanmamaktadır. Bu nedenle hadis âlimleri bu sözün hadis olarak kabul edilemeyeceğini belirtmişlerdir.
Bununla birlikte bu söz, zaman içinde toplumda yayılmış ve Peygamber Efendimiz’e nispet edilerek kullanılmaya başlanmıştır. Ancak hadis ilmi açısından bakıldığında bu ifade Resûlullah’a ait sahih bir hadis değildir.
İslam’da Haksızlığa Karşı Susmak
Her ne kadar bu söz hadis olmasa da İslam’da zulme ve haksızlığa karşı durmanın önemli bir görev olduğu Kur’an ve hadislerle açıkça ifade edilmiştir.
Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:
Bu hadis, Müslümanların kötülük karşısında duyarsız kalmamaları gerektiğini açık bir şekilde ortaya koymaktadır.
Kur’an’da Haksızlığa Karşı Tavır
Kur’an-ı Kerim’de de Müslümanların adaleti ayakta tutmaları ve zulme karşı durmaları emredilmiştir:Bu ayet Müslümanların adalet konusunda pasif değil, aktif bir tavır sergilemeleri gerektiğini göstermektedir.
Bu Söz Neden Hadis Sanılıyor?
“Haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır” sözü;- İslam’ın adalet anlayışıyla uyumlu olması
- Etkileyici bir ifade içermesi
- Toplumda sık kullanılması
Ancak hadis ilmi açısından bir sözün Peygamber Efendimiz’e ait sayılabilmesi için güvenilir senetlerle rivayet edilmesi gerekir.
Sonuç
“Haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır” sözü Peygamber Efendimiz’e ait sahih bir hadis değildir. Bununla birlikte İslam dini, Müslümanlara kötülüğe karşı duyarsız kalmamayı ve adaleti savunmayı emretmektedir.
Bu nedenle Müslümanların hem doğru bilgiye sahip olmaları hem de Peygamber Efendimiz’e ait olmayan sözleri hadis olarak aktarmamaya dikkat etmeleri büyük önem taşımaktadır.
Bu nedenle Müslümanların hem doğru bilgiye sahip olmaları hem de Peygamber Efendimiz’e ait olmayan sözleri hadis olarak aktarmamaya dikkat etmeleri büyük önem taşımaktadır.
